Molukse wijken
eiland in polderland podcast
In 2021 was is het precies 70 jaar geleden dat Molukkers naar Nederland kwamen. Ze werden ondergebracht in speciale wijken verspreid door heel Nederland.
In 2021 maakten wij de onderstaande serie podcasts.
Wat is er na al die jaren over van de speciale Molukse wijken, wat maakt ze bijzonder en in hoeverre hebben ze nog bestaansrecht? Gesprekken met bewoners over identiteit, afkomst en toekomst.
Molukse wijken 1.0
Aflevering 1 - Appingedam
Moluks muurtje in Appingedam
In het hoge noorden van Nederland, in het plaatsje Appingedam ligt de Adamistraat, de oudste Molukse wijk van Nederland. Het is onlangs opgeknapt, dus het oogt nu nieuw. Mingus Samu Samu, geboren in het "Ambonese bosje", kwam al snel nadat de eerste stenen waren gelegd in de Adamistraat wonen. Hij groeide er op. Nu ruim zestig jaar later woont hij er nog. Hij neemt verslaggever Sam Jones mee op een wandeling door de wijk.
Beluister de aflevering:
Aflevering 2 - Appingedam
De moeder, de proviandmand en een muzikale herinnering
In het hoge noorden van Nederland, in Appingedam neemt Mingus Samu Samu verslaggever Sam Jones mee naar de semi-permanente Molukse kerk die nog altijd een belangrijke functie heeft voor de saamhorigheid van de Molukse Appingedammers. Onderweg komen Sam en Mingus mensen tegen die iets vertellen over de wijk en de geschiedenis. In de kerk zorgt de ooit razend populaire Molukse band, genaamd Impuls voor een zoete muzikale herinnering. Beluister de aflevering:
Aflevering 3 - Vught
Als muren konden spreken
In Brabant, vlak onder Den Bosch ligt woonoord Lunetten, ook bekend als Kamp Vught. Tijdens WOII diende het als concentratiekamp, na de oorlog werden de barakken gebruikt als opvang voor de Molukkers. Tegenwoordig is het een geliefd buurtje waar nieuwe generaties (Nederlandse-)Molukkers opgroeien. Louise Parihala, gids van het museum Nationaal Monument Kamp Vught, neemt verslaggever Guido Spring mee de wijk in. We maken kennis de bewoners; Ietje Tuapattinaya, Rosa Kiriwenno en haar man Gerson Tentua.
Aflevering 4 - Vught
Drie vrouwen van Kamp Vught
In Brabant, vlak onder Den Bosch ligt woonoord Lunetten, een geliefd buurtje waar nieuwe generaties (Nederlandse-)Molukkers opgroeien. Guido Spring spreekt met Louise Parihala en Ietje Tuapattinaya die per boot naar Nederland kwamen in de jaren 50. Rosa Kiriwenno is in woonoord Lunetten geboren en opgegroeid. Nu woont ze er met haar man en kinderen, hoe sterk is haar band nog met de Molukken?
Aflevering 5 - Capelle aan den IJssel
De Molukse wijk; een levend monument
Grenzend aan Rotterdam ligt Capelle aan den IJssel. Capelle kent een grote Molukse wijk waar één van de eerste Molukse acties werden beraamd. Roy weet nog hoe zijn vader Paul Thenu elk weekend druk was met voorbereidingen van 'actie Wassenaar' en hoe zijn vader vervolgens werd opgepakt; "Het was onwerkelijk, pas later besefte je wat er allemaal aan de hand was". Momenteel is het voortbestaan van de wijk een hot issue, Onlangs waren er nog acties tegen de gevreesde huis uitzetting. Heeft de Molukse wijk nog bestaansrecht in de toekomst?
Aflevering 6 - Capelle aan den IJssel
De Rumah tua van tante Frieda
Grenzend aan Rotterdam ligt Capelle aan den IJssel. Eén van de bekendste inwoners van de Molukse wijk in Capelle is Frieda Tomasoa, beter bekend als tante Frieda. Met hart en ziel strijd zij voor de erkenning van het onrecht wat de generatie van haar ouders is aangedaan. Van jongs af aan was ze betrokken bij acties en commissies om de Molukse stem te laten horen. Nog steeds weet ze de rake woorden te vinden en weet ze haarfijn uit te leggen waar het aan schort. Maar hoe dan ook: Capelle blijft bestaan!
Beluister de aflevering:
Aflevering 7 - Nistelrode
Zuidoost Molukkers in Brabant
Niet ver van het Brabantse Oss ligt het dorp Nistelrode. Sinds de jaren vijftig wonen hier Molukkers afkomstig van de Zuidoostelijke eilanden. Zij hebben een eigen geschiedenis en wonen in eigen wijken. Bewoner Pascal Amukwaman neemt verslaggever Guido Spring mee de wijk in. Ze ontmoeten onder meer Jos Leftungun die vertelt hoe er werd neergekeken op Zuidoost Molukkers en over de vroegere vechtpartijen met andere wijken. Maar Jos maakt ook muziek met zijn kleindochter.
Beluister de aflevering:
Aflevering 8 - Nistelrode
Een lach en een traan op de tennisbaan
Vlakbij het Brabantse Oss ligt het dorp Nistelrode waar Zuidoost Molukkers al sinds de jaren vijftig wonen. De Zuidoost Molukkers hebben een eigen geschiedenis en wonen in eigen wijken. Bewoner Pascal Amukwaman neemt verslaggever Guido Spring mee de wijk in. Ook gaan ze naar de Molukse tennisclub in Cuijk waar Molukkers uit Nistelrode en andere Brabantse Molukse wijken elke zondag samen komen spelen. Op de tennisbaan wordt veel gelachen maar ook serieuze zaken worden soms besproken.
Beluister de aflevering:
Aflevering 9 - Ridderkerk
Moslims in Ridderkerk
In Ridderkerk, onder de rook van Rotterdam, wonen islamitische Molukkers. Hier in Nederland een kleine minderheid binnen de Molukse gemeenschap, maar op de Molukken vormen zij de helft van de bevolking. Ze zijn erg actief en betrokken bij de Molukken, ook in de tijd van de burgeroorlog op de Molukken (2000-2002) toen ze zich hier inzetten voor vrede. Sinds 1984 staat er in Ridderkerk een Molukse moskee. We ontmoeten moskeebestuurder Djannah Ollong die vertelt over de belangrijke rol van vrouwen in de gemeenschap. En Ghani van den Bergh brengt de geschiedenis van de moslim-Molukkers in kaart vanaf de aankomst in Nederland in 1951.
Beluister de aflevering:
Aflevering 10 - Ridderkerk
Islamitische begraafplaats & een Molukse heldin
Onder de rook van Rotterdam, wonen islamitische Molukkers. Yannah Umarella vertelt over het opgroeien in Ridderkerk tussen moslims en christenen. We bezoeken het graf van haar vader op de Islamitische begraafplaats.
Ook Molukse christenen wonen in Ridderkerk. Naar één van hen is onlangs een straat vernoemd: Coosje Ayal. Zij vocht als tienermeisje mee in het verzet tegen de Japanners tijdensWO II. Zo overleefde het als één van de weinigen. Haar kleinzoon Dylan van Goor vertelt over zijn in 2015 overleden Molukse oma.
Beluister de aflevering:
Aflevering 11 - Assen
Gegrift in het geheugen
De Molukse wijk Assen is de grootste in Nederland. Wie Assen zegt, zegt 'treinkaping De Punt’ en 'gijzeling Bovensmilde’. Veel jongeren die in 1977 betrokken waren bij de acties, komen uit Assen. In deze aflevering loopt Sam Jones met Nell Haurissa - die de acties heeft meegemaakt - en Emerson Terinathe - die toen nog niet geboren was - door de wijk, zij praten met verschillende inwoners: Waar komen ze vandaan? Welke impact heeft de roerige geschiedenis op het leven van nu? Zouden ze in de wijk willen blijven wonen?
Beluister de aflevering:
Aflevering 12 - Assen
De wijk blijft altijd in je zitten
Een belangrijke gedenkplek voor mensen van de Molukse wijk Assen is het monument voor de Molukse Helden. De helden die worden herdacht zijn de zes omgekomen treinkapers bij de Punt, vlakbij Assen. Verslaggever Sam Jones wandelt met Emerson Terinathe en tante Nell Haurissa de weg die 44 jaar geleden ook werd gemaakt; van de wijk helemaal naar begraafplaats de Boskamp. Onderweg praten ze over de grootste wijk van Nederland in Assen en over het leven op kamp Schattenberg (voormalig kamp Westerbork). Natuurlijk wordt er ook gesproken over de zes omgekomen helden.
Beluister de aflevering:
Aflevering 13 - Bovensmilde
Wonden die langzaam helen
De Molukse wijk Bovensmilde werd vooral bekend door de gijzeling van kinderen en leerkrachten van de lagere school. Dagenlang bezetten vier Molukse jongeren in 1977 de school. Het werd wereldnieuws. 44 Jaar na dato is die actie nog steeds actueel en een gevoelig gespreksonderwerp. Toch zijn Molukkers en Nederlanders met elkaar in gesprek en hebben een gezamenlijk herinneringsmonument opgericht dat ze samen onderhouden.
In deze aflevering gaat verslaggever Sam Jones op bezoek bij Mietji Hully, samen lopen ze met Gonda Boersma - die één van de gegijzelde kinderen was - door de wijk naar het BrinkBaru-monument waar hard gewerkt wordt.
Beluister de aflevering:
Aflevering 14 - Amsterdam
Maluku Amsterdam
De gemeente met de grootste gemeenschap Molukkers is: Amsterdam. In tegenstelling tot andere gemeentes, leven Molukkers hier verspreid over de vele wijken. Daardoor dreigt het gemeenschapsgevoel een beetje verloren te gaan. Verschillende initiatieven proberen Molukse Amsterdammers bij elkaar te brengen. Verslaggever Guido Spring praat met Annet Sabandar, initiatiefneemster van "Maluku Amsterdam" en Terry Maipauw, coördinator van "Meesterwerk Muziek" over initiatieven om het gemeenschapsgevoel in Amsterdam te versterken. Van "Meesterwerk Amsterdam" woont Guido een repetitie bij waar Molukse senioren samen muziek maken.
Beluister de aflevering:
